Türk Spor Bilimcilerine sahada etki çağrısı

Türkiye’de spor bilimi alanında 2.280 akademisyen görev yapıyor. Bunların 346’sı profesör, 504’ü doçent, 639’u doktor öğretim üyesi, 400’ü öğretim görevlisi, 422’si araştırma görevlisi. Bu rakamlar, 2024 itibarıyla Prof. Dr. Sebahattin Devecioğlu tarafından paylaşılmıştır ve bugün muhtemelen daha da artmıştır.

Ülkemizde 63 spor federasyonu bulunuyor. Her federasyonun milli takım kampları, hazırlıkları ve uluslararası müsabakaları var. Her kampta ortalama 5-6 antrenör görev yapıyor; tüm milli takımlar toplandığında bu sayı yaklaşık 1.800-1.900 antrenöre ulaşıyor. Ve unutulmamalıdır ki, bu antrenörlerin %99’u BESYO mezunudur; yani dört yıl boyunca siz değerli hocalarımızdan ders almış, bilgilerinizle yetişmişlerdir. Sahadaki “akademisyenin görünen yüzü” olmuşlardır.

Peki, sevgili akademisyenler; mezun ettiğiniz öğrencilerinizin kaçını takip ettiniz? Kaçıyla diyalog kurdunuz, kaçına yol gösterdiniz? Kaçının sahadaki performansını gözlemlediniz? Kaç hocamız, voleybol, basketbol, güreş veya atletizm müsabakalarını bizzat tribünden takip ediyor? Kaç akademik çalışma, gerçek sahadan elde edilen verilerle besleniyor?

Daha da önemlisi, 2.280 spor bilimi kökenli akademisyenden kaçı televizyon ekranlarına çıkarak bir müsabakayı, sporcuyu, antrenörü ya da yöneticiyi tartıştı? Kim 2024 Paris Olimpiyat hezimetinin nedenlerini açıkça dile getirdi? Lütfen hafta sonları bulunduğunuz şehirde oynanan müsabakalara gidin; çünkü biliyoruz ki, çoğunuz futbol dışındaki branşları ne tribünde ne de ekranlarda takip ediyorsunuz.

Toplumda hâkim algı ne yazık ki şudur: Türkiye’de spor denilince akla yalnızca futbol, spor tesisi denilince yalnızca stadyum geliyor. Oysa spor; güreşten boksa, yüzmeden jimnastiğe, voleyboldan haltere kadar sayısız branşı kapsar. Bir ülkenin spor kültürü yalnızca futbolla değil, çok yönlü başarılarla büyür. Burada sorumluluk siz değerli akademisyenlerde. Tribünde yalnızca futbolu izliyor, akademik çalışmalarda yalnızca futbola odaklanıyorsanız, bu algıyı kırmak mümkün olmayacaktır.

Gerçekler acı: Türk sporu, spor bilimcilerinin sahadaki eksikliği nedeniyle uluslararası başarıda geri kalıyor. Nüfusu yalnızca 6 milyon olan Finlandiya bugüne kadar 470 madalya kazandı; Danimarka 242, Yeni Zelanda 160 madalya ile Türkiye’yi geride bıraktı. Bulgaristan 251, Macaristan 630, İsveç 749 madalya elde etti. Türkiye ise, nüfusu 86 milyona yaklaşmasına rağmen, tüm olimpiyat tarihinde yalnızca 112 madalya kazanabildi.

Bu tablo, sporun büyümesinin yalnızca nüfus, tesis veya bütçe ile değil; bilimsel akıl ve akademik rehberlikle mümkün olduğunu gösteriyor. Federasyonlarda görev alan akademisyenler ise ne tür projeler geliştirdi? Hangi somut önerileri sundu? Hangi uygulamaları hayata geçirdi? Bu soruların net yanıtları maalesef yok.

Sevgili hocalarım, bu satırları bir eleştiri değil, samimi bir çağrı olarak kabul edin. Sosyal medya gibi güçlü araçlar sayesinde, antrenörlere ve sporculara seslenebilir, bilginizi paylaşabilirsiniz. Bunu yaptığınız gün göreceksiniz: Akademik dünya çığ gibi büyüyecek, sporun gelişimi hızlanacak ve sizler daha geniş toplumsal etki yaratacaksınız.

İşte 5 somut öneri:

1. Her akademisyen, yılda en az birkaç farklı branşın müsabakasını yerinde izlemeli ve gözlemlerini öğrencileriyle paylaşmalıdır.

2. Her akademisyen, ayda en az bir kez sahadan veya bilimsel çalışmasından hareketle antrenörlere ve sporculara yönelik pratik bilgiler paylaşmalıdır.

3. Akademisyenler, görev yaptıkları şehirlerdeki federasyon faaliyetlerini yakından takip etmeli, öğrencileriyle birlikte organizasyonlara katılmalı ve dersleri sahada işlemelidir.

4. Büyük müsabakaların istatistikleri ve analizleri, televizyon veya dijital platformlarda akademisyenler tarafından kamuoyuna aktarılmalıdır.

5. Akademisyenler, yalnızca makale yayımlamakla kalmayıp, Spor Bakanlığı, federasyonlar ve kulüplere somut strateji önerileri sunmalıdır.